Pierwszy historyk Ko¶cio³a, Euzebiusz, przytacza list ¶w. Dionizego Wielkiego (+ 265), który opisuje pogrom chrze¶cijan, jaki odby³ siê w Aleksandrii pod koniec 248 roku lub na pocz±tku 249 r. Rzucono siê na domy chrze¶cijan, wyznawców Chrystusa wywlekano si³± z ich mieszkañ, zabijano, a ich dobytek grabiono. W tych w³a¶nie okoliczno¶ciach zginê³a ¶w. Apolonia. Byæ mo¿e, Dionizy by³ naocznym ¶wiadkiem wydarzeñ. Na pewno zna³ ¶wiadków. W jednym z fragmentów owego listu znajduje siê opis mêczeñstwa ¶w. Apolonii: Apolonia by³a ju¿ podesz³a wiekiem. A jednak poganie, nie patrz±c na to, rzucili siê na ni±, zmia¿d¿yli jej szczêki i powybijali wszystkie zêby. Nastêpnie t³um rozszala³y ¿±dz± krwi rozpali³ stos przed miastem i zagrozi³ ¦wiêtej, ¿e j± ¿ywcem spali, je¶li nie bêdzie z³orzeczyæ Chrystusowi. Na to ¦wiêta poprosi³a o chwilê do namys³u, a potem gotowa na ofiarê, sama siê w ogieñ rzuci³a i sp³onê³a. Mia³o siê to wydarzyæ pod koniec roku 248 lub na pocz±tku roku 249. ¦w. Apolonia zdoby³a siê na ten heroiczny akt z obawy, by poganie nowymi katuszami i powoln± ¶mierci± na stosie nie za³amali jej woli. Nie by³a to wiêc ¶mieræ samobójcza, ale bohaterskie oddanie ¿ycia za najwy¿sz± warto¶æ, jak± jest wieczne zbawienie. ¯ar jej mi³o¶ci do Chrystusa by³ tak potê¿ny, ¿e st³umi³ w niej obawê przed mêk± ognia doczesnego. Równocze¶nie ¶w. Apolonia da³a poganom piêkny przyk³ad, ¿e nie tylko nie lêka siê pogró¿ek, ale sama jest gotowa oddaæ ¿ycie dla sprawy Bo¿ej. Jej heroiczny czyn by³ tak¿e zachêt± dla chrze¶cijan, by dla Chrystusa byli gotowi na wszelkie ofiary. Kult ¶w. Apolonii rozszerzy³ siê rych³o w ca³ym chrze¶cijañstwie, tak na Wschodzie, gdzie ponios³a mêczeñsk± ¶mieræ, jak te¿ na Zachodzie. W Rzymie przy bazylice NMP w Zatybrzu wystawiono jej bazylikê. Ikonografia przedstawia ¦wiêt± z obcêgami dla przypomnienia, ¿e zmia¿d¿ono jej usta i wybito zêby. ¦wiêta uchodzi jeszcze dot±d za patronkê wzywan± w chorobach zêbów i dzi±se³. Pontyfika³ krakowski z XV wieku nazywa ¶w. Apoloniê patronk± Regni Poloniae - Królestwa Polskiego.
W ikonografii ¶w. Apolonia przedstawiana jest z kleszczami, którymi wyrwano jej zêby. Jej atrybuty to: korona, ksiêga, palma mêczeñstwa oraz stos, na którym sp³onê³a.
|